Minik Aerosoller, Isınan Bir Dünyada Büyük Bir Çıkmaz Oluşturuyor


fosil yakıtlar gezegeni hızla ısıtıyor ve yanmalarından kaynaklanan aerosoller öldürüyor her yıl milyonlarca insan. Bu yüzden hızla karbondan arındırmamız gerekiyor. Ancak ironik bir şekilde, bu aerosollerin aslında tek bir yararlı yan etkisi var: atmosferi soğut. Garip bir iklim çelişkisi yaratıyor. Daha az gaz, petrol ve kömür yakarsak, gökyüzünü gezegeni ısıtan karbonla doldurmayı bırakacağız ama aynı zamanda onu daha az gezegeni soğutan aerosollerle dolduracağız.

Ancak aerosollerden tam olarak ne kadar soğutma elde ettiğimiz ve dünya fosil yakıtlardan vazgeçerken bu etkinin ne kadar güçlü olacağı, iklim araştırmacıları arasında büyük sorular. Oxford Üniversitesi’nden iklim bilimcisi Duncan Watson-Parris, “Aerosollerin önemli olduğu kabul ediliyor” diyor. “Ve aerosol etkisindeki bu belirsizlik, iklim biliminde önemli bir belirsizliktir.”

Geçen hafta, Watson-Parris bir kağıt dergide Doğa İklim Değişikliği Yüzyılın sonunda aerosol konsantrasyonlarının nasıl değişeceğine dair bir senaryo oynadığı. Daha az fosil yakıt yaktıkça daha az aerosol üreteceğimizi varsayar. Ancak, bu aerosollerin ileriye dönük olarak ne kadar soğutma sağlayabileceği konusunda ince ayar yapabildi. Aerosollerin daha yoğun bir soğutma etkisine sahip olduğunu varsayan modelin bir versiyonunda, aerosolleri kaybetmek gezegenin klimasını kapatmak gibi bir şeydi. Ortaya çıkan ısınma, Paris Anlaşması’nın küresel sıcaklıkların 1,5 santigrat derecenin üzerine çıkmasını önleme hedefini aşmak için yeterli olacaktır.

Ancak aerosollerin aslında yüzde 50 daha küçük bir soğutma etkisine sahip olduğunu varsayarsak, onları kaybetmek daha az önemli olacak ve ısınmayı 1,5 derecenin altında tutma şansımız daha yüksek olacak. Son iki haftayı Mısır’daki COP27 iklim konferansında ülkelerin ne kadar daha fazla karbon salmasına izin verilmesi gerektiğini müzakere ederek geçiren politika yapıcılar için bu etkinin boyutunu belirlemenin kilit nokta olacağına dikkat çekiyor.

Ancak aerosollerin baş döndürücü karmaşıklığı ve Dünya atmosferi sayesinde bu rakamı tutturmak zor oldu. Fosil yakıtların yakılması, başta sülfat olmak üzere, iklimi iki şekilde soğutan mikroskobik parçacık bulutları üretir. Watson-Parris, “Küçük parçacıkların kendileri küçük aynalar gibi davranırlar ve güneş ışığının bir kısmını doğrudan uzaya yansıtırlar” diyor. “Yani biraz şemsiye gibi.” Tüm bu küçük atmosferik şemsiyeler, gezegenin yüzeyini güneş radyasyonundan koruyor.

İkinci yol daha dolaylıdır: Yerel iklimi etkileyen bulutların oluşumunu etkilerler. Watson-Parris, “Tüm aerosoller, atmosferdeki su buharının üzerinde yoğunlaşarak bulut damlacıkları oluşturduğu çekirdek görevi görür” diyor.

Bulutlar bunu doğal olarak, su toz zerreleri etrafında yoğunlaştığında yapar. Ancak belirli bir alana fazladan aerosol yüklerseniz, damlacıklar daha fazla sayıda ama daha küçük hale gelir: Tüm parçacıkların etrafında dolaşacak çok fazla su buharı vardır. Daha küçük damlacıklar daha büyük olanlardan daha parlaktır, bu da bulutu beyazlatır ve güneş enerjisinin daha fazlasını uzaya geri yansıtmasına neden olur. Watson-Parris, “Damlacıkları küçültürseniz potansiyel olarak daha az çökelirler ve bulutlar daha uzun yaşar” diyor. “Ve bu – biz buna ömür boyu etki diyoruz – en belirsiz ve potansiyel olarak bu genel soğumaya en büyük katkılardan biri.”



Kaynak : https://www.wired.com/story/tiny-aerosols-pose-a-big-dilemma-in-a-warming-world/

Yorum yapın

SMM Panel PDF Kitap indir